Kiedy można ubezwłasnowolnić osobę dorosłą?+
Ubezwłasnowolnienie całkowite jest możliwe, gdy osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego zaburzenia (np. demencji). Ubezwłasnowolnienie częściowe stosuje się, gdy osoba potrzebuje pomocy, ale zachowała częściową zdolność do samodzielnego działania. Postępowanie toczy się przed sądem okręgowym i wymaga opinii biegłego psychiatry.
Kto może zostać opiekunem prawnym?+
Opiekunem prawnym ustanawia sąd opiekuńczy — z reguły jest to osoba bliska (małżonek, rodzic, dorosłe dziecko). Jeśli brak odpowiedniej osoby w rodzinie, sąd może wyznaczyć inną osobę lub organizację. Opiekun działa pod kontrolą sądu opiekuńczego i musi uzyskiwać jego zgodę na ważniejsze czynności dotyczące majątku podopiecznego.
Jakie obowiązki ma opiekun prawny?+
Opiekun prawny jest zobowiązany do dbania o osobę i majątek podopiecznego, składania sądowi corocznych sprawozdań ze swej działalności oraz uzyskiwania zgody sądu na czynności przekraczające zwykły zarząd (np. sprzedaż nieruchomości, przyjęcie lub odrzucenie spadku). Pomagamy opiekunom w wypełnianiu obowiązków formalnych i bieżącej obsłudze prawnej podopiecznych.
Jak wygląda opieka nad małoletnim po śmierci rodziców?+
Jeśli oboje rodzice nie żyją lub zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy ustanawia opiekuna dla małoletniego — najczęściej spośród krewnych. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą dziecka i zarządza jego majątkiem, działając pod nadzorem sądu. Prowadzimy postępowania o ustanowienie opieki i wspieramy opiekunów w pełnieniu ich roli.
Czy można zakwestionować ubezwłasnowolnienie?+
Tak — jeśli odpadła przyczyna ubezwłasnowolnienia (np. nastąpiła poprawa stanu zdrowia), można złożyć wniosek o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia. Wniosek może złożyć sama osoba ubezwłasnowolniona (częściowo), jej opiekun lub kurator, a także prokurator i RPO. Reprezentujemy klientów zarówno w postępowaniach o ubezwłasnowolnienie, jak i w tych o jego uchylenie.
Jak długo trwa postępowanie o ubezwłasnowolnienie?+
Czas zależy od sądu, dostępności biegłych i okoliczności sprawy. Postępowanie o ubezwłasnowolnienie zwykle trwa od kilku do kilkunastu miesięcy, a najwięcej czasu pochłania zazwyczaj oczekiwanie na opinię biegłych i wyznaczenie rozprawy. Sprawy o ustanowienie opieki nad małoletnim bywają szybsze. Przygotowanie kompletnego wniosku z dokumentacją medyczną od początku pomaga uniknąć opóźnień, dlatego dbamy o to już na etapie składania pisma.
Kogo sąd wyznaczy na opiekuna lub kuratora i czy można wskazać konkretną osobę?+
Sąd opiekuńczy kieruje się dobrem osoby objętej ochroną i w pierwszej kolejności rozważa osoby najbliższe — małżonka, rodziców, dorosłe dzieci. Można we wniosku wskazać proponowanego opiekuna, a sąd bierze tę propozycję pod uwagę. Jeśli w rodzinie nie ma osoby odpowiedniej lub chętnej, sąd może wyznaczyć inną osobę albo skorzystać z kandydatów wskazanych przez ośrodek pomocy społecznej. Opiekunem nie może zostać osoba pozbawiona praw publicznych lub władzy rodzicielskiej ani taka, której interesy są sprzeczne z interesem podopiecznego. Pomagamy przygotować wniosek tak, by wskazać i uzasadnić właściwą kandydaturę.
Z czego opiekun musi rozliczać się przed sądem?+
Opiekun działa pod stałym nadzorem sądu opiekuńczego. W terminach wyznaczonych przez sąd, nie rzadziej niż raz w roku, składa sprawozdanie dotyczące osoby podopiecznego oraz rachunki z zarządu jego majątkiem; sąd bada je merytorycznie i rachunkowo i zatwierdza w całości lub części (art. 165–168 KRO). Niezależnie od tego opiekun musi z wyprzedzeniem uzyskać zezwolenie sądu na wszelkie ważniejsze sprawy dotyczące osoby lub majątku podopiecznego — na przykład sprzedaż nieruchomości czy przyjęcie albo odrzucenie spadku (art. 156 KRO, art. 593 KPC). Przygotowujemy sprawozdania i wnioski o zezwolenie, aby obowiązki te były dopełnione w terminie.